Wybierz Strona

Wygoda w asanach. Maciej Wielobób

Wygoda w asanach. Maciej Wielobób

 Patańdżali – twórca szkoły jogi klasycznej – definiuje asanę (pozycję jogi) w sutrze II.46 w następujący sposób: sthirasukham asanam, a zatem mówi, że asana jest stabilna i wygodna.

maciej wielobób jogaPojęcie sukham (wygody, dobrej przestrzeni) niezbyt często bywa rozpatrywane przez praktykujących asany jogi, a przecież jest pojęciem kluczowym w tej praktyce. Wygoda to nic innego jak rozluźnienie i wolność od napięcia… Niestety rozluźnienie jest pojęciem, którego nie rozumie wiele osób. Część osób myli go z elastycznością, jednak to zupełnie co innego, bowiem rozluźnienie to nie jakość „rozciągnięcia”, a jakość „relaksu”.

Jakość rozluźnienia – wygody – sukham jest kluczowa w praktyce, ponieważ to wolność od napięcia jest wolnością od naszych uwarunkowań. Co więcej, w samej praktyce asan, to rozluźnienie bardziej decyduje o oddziaływaniu pozycji niż techniczna precyzja jej wykonania. Np. ktoś może usłyszeć, skądinąd w dużej mierze słusznie, że salamba sarvangasana (świeca) pomaga uregulować funkcjonowanie tarczycy. Jednakże nawet jeśli świeca będzie wykonana ze świetnie otwartą klatką piersiową, wydłużonym kręgosłupem i nogami, nawet jeśli będzie świetnie wyglądała na zdjęciu, to i tak nie zadziała korzystnie na tarczycę, jeśli gardło będzie napięte. Co więcej, wywoła negatywne skutki. Zawsze stałe napięcie będzie prowadziło do problemów chorobowych w określonych obszarach, fizycznych i psychicznych.

W związku z tym powstaje pytanie o to, jak odnaleźć ten aspekt wygody jako rozluźnienia się. Wbrew temu, co myśli wiele osób, rozluźnienie rzadko kiedy odnajdujemy poprzez leżenie w relaksie lub w pasywnych, relaksacyjnych pozycjach. Nasze najbardziej dokuczliwe i szkodliwe napięcie to tzw. statyczne przeciążenie mięśni. Stres, któremu podlegamy, kumuluje się właśnie w tej formie w naszym organizmie. U zwierząt kumulacja statycznego przeciążenia mięśni jest rozładowywana poprzez walkę lub ucieczkę, która następuje przeważnie po wystąpieniu takiego przeciążenia. U nas najczęściej takie rozładowanie nie następuje, a kumulujące się statyczne przeciążenie owocuje dezintegracją czynności fizycznych, a czasem także i psychicznych.

Jedynym sposobem na rozładowanie tego typu napięcia jest delikatny, łagodny ruch dynamiczny dostosowany do potrzeb i możliwości danej osoby. Oczywiście ten ruch musi być wykonywany bez napięcia np. w stawach nadgarstków i z zachowaniem pewnych prawideł „dobrej pracy”. Dlatego praktyka powinna zawsze zaczynać się od praktyki bardziej dynamicznej niż statycznej. Dynamika praktyki nie jest określeniem jej szybkości, lecz tego, że ciało przechodzi z jednej pozycji do drugiej, bez zatrzymywania się w asanach. W rzeczywistości najkorzystniej, żeby ruchy dynamiczne były wykonywane w pełnej synchronizacji z powolnym oddechem (ok. 4-6 sekund wdech i 4-6 sekund wydech, rytm i długość oddechu utrzymana w kolejnych powtórzeniach), a zatem w niezbyt szybkim tempie. Łagodna praktyka dynamiczna ma jeszcze jedną zaletę: gdy jesteśmy napięci i trwamy długo w asanach, to często utrwalamy swoje napięcia, w praktyce dynamicznej poprzez brak trwania w asanie i zmiany ułożenia ciała minimalizujemy taką możliwość.

Kolejnym czynnikiem, który pomaga odnaleźć jakość sukham – wygody – rozluźnienia jest oddech, który wykorzystujemy jako przedmiot koncentracji dla umysłu, jak również jako czynnik zmniejszający wysiłek potrzebny do wykonania poszczególnych pozycji poprzez umiejętną synchronizację oddechu z ruchem.

Warto zwrócić uwagę na jeszcze jeden kontekst terminu „wygoda” w praktyce asan. Patańdżali, zanim przechodzi do praktyki asany w Jogasutrach, wprowadza praktyki jamy i nijamy, które umożliwiają wejście w odpowiedni stan umysłu, konieczny do kontynuowania praktyki. Kluczowe dla rozwoju jakości wygody czy „dobrej przestrzeni” (jak niektórzy tłumaczą termin sukham) są następujące jamy i nijamy:

•    ahimsa – niekrzywdzenie: nie ma możliwości na odnalezienie wygody, jeśli krzywdzimy siebie fizycznie lub psychicznie,
•    satya – prawda: musimy zacząć od punktu, w którym jesteśmy, jak również być gotowi przyznać przed sobą, jeśli coś nie wychodzi, inaczej będziemy sobie szkodzić,
•    brahmacarya – wstrzemięźliwość: nie powinniśmy trwonić swojej koncentracji na rzeczy nieistotne, także w praktyce asan,
•    santośa – zadowolenie: zadowolenie i akceptacja sytuacji/stanu, w którym aktualnie się znajdujemy, jest kluczowa dla odczucia jakości sukham,
•    iśvara pranidhana – pogodzenie się z potencjalnymi rezultatami swoich działań, zanim podejmiemy dane działanie.

Jest jeszcze jeden istotny kontekst praktyki wygody w asanach. Śrivatsa Ramaswami w swojej książce „The Complete Book of Vinyasa Yoga” niejako mimochodem zwraca uwagę na ważny fakt, że wygoda to „radość i wolność od napięcia w pozycji”. Chciałbym zwrócić uwagę na kluczowe pojęcie radości, które tu występuje. Niech towarzyszy Waszej praktyce.

Warto przyjrzeć się też terminowi sukham – wygoda/ „dobra przestrzeń” z innej strony. Tak naprawdę odczuwanie przestrzeni jest odczuciem umysłowym. Przestrzeń lub jej brak możemy odczuwać nie tylko w praktyce pozycji jogi, ale również w naszym życiu. Brak przestrzeni w naszym życiu objawia się niepokojem, wątpliwościami, brakiem motywacji, obniżeniem nastroju. Praktyką, która ma rozszerzać przestrzeń umysłową, jest pranajama. Warto wspomnieć też, że odnalezienie „przestrzeni” w ciele będzie mało użyteczne, gdy tego doświadczenia nie będziemy poszukiwać w naszym życiu codziennym, szczególnie w relacjach z innymi (jamy i nijamy, szczególnie ahimsa).

– –

Maciej Wielobób jest nauczycielem jogi, autorem książki “Terapia jogą” i ebooka o pranajamie. Aktualnie kończy pisać książkę o psychologii jogi, która ukaże się w pierwszej połowie 2012 roku. W przeszłości pracował m.in. jako psychoterapeuta osób z nerwicami mówienia, z wykształcenia jest pedagogiem terapeutą. Aktualnie prowadzi kameralną szkołę jogi w Krakowie, jak również warsztaty i seminaria jogi w całej Polce. Szkoli nauczycieli jogi w podejściu vinyasa krama. Jest redaktorem naczelnym portalu JogaSutry.pl.
Szkoła jogi Maćka w Krakowie: http://www.joga-krakow.pl
Warsztaty jogi z Maćkiem: http://maciejwielobob.pl
Joga blog Maćka: http://www.joga-blog.pl

O autorze

2 komentarze

  1. Andrzej

    “Rozluźniony i wolny od napięcia” Gość pije z dwóch kubków 🙂

    Odpowiedz
  2. Maciej Wielobób

    Chwilę szukałem w tekście, do czego odnosi się ten komentarz, zanim nie załapałem aluzji do zdjęcia 🙂 Co do zdjęcia to pytanie czy piję z 2 kubków, czy drugi zabierałem do mycia po kimś 😛 Pozdrowienia!

    Odpowiedz

Trackbacks / Pingbacks

  1. Przygotowanie do medytacji, czyli osiem kroków transformacji siebie. Patrycja Gawlińska - [...] plecy. Znalezienie właściwej pozycji czasami zajmuje trochę czasu. Tu bardzo przydaje się praktyka asan, która pozwoli przygotować ciało do…

Zostaw odpowiedź

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.